Mấy vấn đề về công tác truyền thông môi trường

22/02/2008
Truyền thông môi trường là một quá trình tương tác hai chiều...

Truyền thông là quá trình trao đổi thông tin, ý tưởng, tình cảm, suy nghĩ, thái độ, kinh nghiệm giữa hai hay một nhóm người với nhau để tạo ra một sự đồng thuận cao hơn, một sức mạnh lớn hơn. Truyền thông là một công cụ thiết yếu để đạt được các mục tiêu của chính sách hay một dự án và đòi hỏi một cách tiếp cận có hệ thống được lên kế hoạch từ trước. Truyền thông đóng một vai trò tích cực để đa thông tin trong lập chương trình, ban hành, thực thi, kiểm soát, đánh giá một dự án và chuẩn bị những bước khởi đầu cho sự phát triển xã hội.

Truyền thông môi trường là một quá trình tương tác hai chiều giúp cho các đối tượng tham gia được cùng chia sẻ với nhau các thông tin về môi trường nhằm đạt được những hiểu biết chung nhất về các chủ đề môi trường có liên quan, từ đó nâng cao năng lực và ý thức trách nhiệm trong bảo vệ môi trường của mỗi cá nhân cũng như tập thể. Truyền thông môi trường góp phần cùng với giáo dục môi trường nâng cao nhận thức và thay đổi thái độ của người dân về vấn đề môi trường, xác định tiêu chí và hướng dẫn cách lựa chọn hành vi môi trường có tính bền vững.

* Mục tiêu của truyền thông môi trường:

- Nâng cao nhận thức của công dân về bảo vệ môi trường và các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về sử dụng hợp lý tài nguyên và bảo vệ môi trường, từ đó thay đổi thái độ, hành vi về môi trường, tạo lập cách ứng cử thân thiện với môi trường, tự nguyện tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường;

- Phát hiện các tấm gương, mô hình tốt, đấu tranh với các hành vi, hiện tượng tiêu cực xâm hại đến môi trường;

- Xây dựng nguồn nhân lực và mạng lưới truyền thông môi trường, góp phần thực hiện thành công xã hội hoá công tác bảo vệ môi trường.

* Truyền thông môi trường thường sử dụng một số hình thức sau:

- Giao tiếp giữa các cá nhân và nhóm nhỏ: Giao tiếp, trao đổi thông tin giữa các cá nhân và nhóm nhỏ cho phép các cuộc đối thoại sâu, cởi mở và có phản hồi. Phương pháp này tỏ ra thích hợp với việc tìm kiếm các giải pháp phù hợp với địa phương, giải thích các vấn đề phức tạp, thuyết phục hoặc gây ảnh hưởng tới nhóm đối tượng, và đặc biệt hữu hiệu trong trường hợp đánh giá hiệu quả của một chiến dịch truyền thông môi trường.

- Họp cộng đồng – hội thảo: Các cuộc họp cộng đồng (tổ dân phố, nhóm, phường, trường học, cơ quan...) thuận lợi cho việc bàn bạc và ra quyết định về một số vấn đề của cộng đồng. Hội thảo thường giải quyết một vấn đề sâu hơn một cuộc họp thông thường.

- Thông tin đại chúng: Các phương tiện thông tin đại chúng (truyền hình, báo chí, phát thanh...) có khả năng tiếp cận một phạm vi đối tượng rất rộng và có uy tín cao trong việc phổ biến, tuyên truyền các nội dung của chiến dịch truyền thông môi trường.

- Triển lãm: Triễn lãm môi trường có quy mô rất khác nhau, từ các cuộc triển lãm lớn cho đến các vật trưng bày nhỏ lẻ đặt tại các vị trí đông người. Không nhất thiết phải có nhân viên thuyết minh và trong nhiều trường hợp, tự thân vật trưng bày đã dễ hiểu.

- Câu lạc bộ môi trường: Hình thức Câu lạc bộ môi trường rất phù hợp với các đối tượng thanh, thiếu niên và các cụ đã về hưu. Câu lạc bộ bảo tồn hoặc các Hiệp hội bảo tồn cũng là những dạng đặc biệt của Câu lạc bộ môi trường. Những Câu lạc bộ này có khả năng thu hút sự tham gia các các thành viên trong cộng đồng vào các vấn đề bảo vệ môi trường rất có hiệu quả.

- Nhân các sự kiện đặc biệt: Ngày trồng cây, Tuần lễ Nước sạch - Vệ sinh môi trường, Ngày làm sạch biển, Ngày Môi trường thế giới (ngày 5/6), Ngày làm cho trái đất sạch hơn... là những sự kiện đặc biệt. Các sự kiện này sẽ tăng thêm nhận thức của cộng đồng, thu hút sự chú ý của cộng đồng về vấn đề liên quan với sự kiện. Sự có mặt của các đồng chí lãnh đạo cao cấp của Trung ương hay địa phương làm tăng tính thuyết phục của hoạt động truyền thông môi trường.

- Tổ chức các cuộc thi về môi trường: Có nhiều hình thức thi: thi viết, sáng tác ca khúc, thi vẽ, thi tuyên truyền viên, thi ảnh...; tuỳ đối tượng dự thi là người lớn hay trẻ em mà đề ra tiêu chuẩn cho phù hợp. Cần lưu ý rằng, có thi thì phải có giải thưởng.

* Hiện nay, ở tỉnh ta công tác truyền thông môi trường cần chú trọng ở cả khu vực đô thị và nông thôn.

ở khu vực đô thị, khi tiến hành công tác truyền thông môi trường cần phải xem xét các đặc thù sau:

Đô thị là khu vực có hoạt động kinh tế phi nông nghiệp là chủ yếu, dân trí cao, nhiều phương tiện thông tin, đặc biệt là các phương tiện có thể phục vụ tại nhà (báo, tivi, radio...) nhu cầu văn hoá cao và cũng rất đa dạng. Xu thế chung ở các khu vực đô thị là nhu cầu văn hoá tập thể ngày càng đòi hỏi chất lượng cao hơn.

Các vấn đề môi trường nổi cộm ở khu vực đô thị: quản lý rác thải và nước thải; ô nhiễm không khí, tiếng ồn, bụi, nhiệt; cây cảnh đô thị; ngập úng và hoả hoạn; các bệnh do đông dân như lao, viêm gan, đau mắt đỏ, HIV/AIDS, vấn đề di dân nông thôn - đô thị; vấn đề môi trường của các khu vực bị lấn chiếm; tệ nạn xã hội... Người đô thị cũng hay quan tâm đến các vấn đề khu vực và toàn cầu như an ninh môi trường, biến đổi khí hậu, thủng tầng Ôzôn...

ở khu vực nông thôn, triển khai công tác truyền thông môi trường cần chú ý tới đặc điểm: Kinh tế chủ yếu là nông lâm nghiệp và thủ công nghiệp. Cơ sở hạ tầng môi trường yếu kém. Vấn đề nước sạch và vệ sinh môi trường luôn luôn là vấn đề bức xúc, nhất là ở các làng nghề. Vai trò Hội Nông dân có ảnh hưởng sâu đậm đến đời sống và kinh tế – xã hội nông thôn. Quan hệ họ hàng, tông tộc rõ nét, vai trò của Trưởng họ có nơi còn rất lớn. Các lễ hội, các hình thức văn nghệ dân gian được ưa chuộng.

Những nội dung cần ưu tiên trong truyền thông môi trường ở nông thôn:

- Vấn đề nước sạch và vệ sinh môi trường: Mô hình cấp nước tập trung quy mô nhỏ, giếng nước hợp vệ sinh, sử dụng nước mưa, quản lý phân rác, quản lý hoá chất bảo vệ thực vật và thuốc thú y, quản lý môi trường làng nghề thủ công;

- Các mô hình sản xuất bền vững: VAC, VACR, sản xuất rau và thịt an toàn, mô hình năng suất xanh, IPM, kiểm dịch thú y và thực vật;

- Giám sát vấn đề môi trường trong các chương trình dân số, văn hoá, xoá đói giảm nghèo; tai biến môi trường như lũ lụt, bão, xói lở bờ sông, các ổ dịch địa phương đã tồn tại ở nhiều vùng nông thôn.

Khi triển khai truyền thông môi trường, các truyền thông viên cần phải chú ý: tự kiểm tra về cơ sở kiến thức khoa học, nắm bắt được đối tượng truyền thông là ai, sản phẩm truyền thông có phù hợp với đối tượng truyền thông không, kế hoạch truyền thông đã hợp lý và khả thi chưa? Cần rà xét kế hoạch được đảm bảo được khả thi, cần dự báo những tình huống có thể phát sinh và đa dạng hoá các sản phẩm truyền thông cũng như phương pháp tiến hành.

Theo bản tin TN&MT

 

Các tin đã đưa ngày: